KAAN ARSLANOĞLU : KIMIZ


İŞTE YİNE KIMIZ… Kendi ev ürünüm. Daha önce inek sütü, şeker ve ekmek mayasından yapmıştım. Bu seferki aslına çok daha yakın. İnek sütü, az şeker ve kımız mayasından.

KIMIZ: Semitik dillerde Xames, Xamıs, Humud, Hamıs: Maya, mayalanmak, ekşimek, mayalı ekmek, mayalı içki, asit vb… Humus: Nohut, nohut ezmesi, nohut mayası… (Nohut mayalama işlemlerinde en çok kullanılan ürün.)

Chemical, Chemistry (İngilizce) : Kimyasal, Kimya… Kökü için “bilinmiyor” deniyor. “Al-Chemy” gösteriliyor. Ta eski Mısır’a dayanıyormuş! Chemy: kökü “Gheu” imiş, bir rivayete göre o da “dökmek-koymak: gheu” anlamına geliyormuş. Nereden baksanız Türkçe ile akrabalık.

Ancak bence “mayalanmak-Xamıs-Kımız” ile akrabalık çok daha açık.

ELMA: Orta-asya’dan dünyaya yayılan meyva. Latincesi “Malum”. “Elma”nın dönüştürülmüşü olduğu pek açık. İngilizcesi “Apple”. Kökü için gösterilen ilk sözcüklere bakalım (parantezler dış kaynağa ait) : “Ap(a)laz”, “Ab(e)l”, “Melon”, “Ubull”…

ERİK: Eski Türkçede çekirdekli yumuşak meyvaların genel adı. Erik, şeftali, Kayısı… Bir de “Alıç” var, o da eskiden genel ad imiş. Latince Fructus, İngilizce Fruid. Fructos: Meyva şekeri… Erik ile benzerliği pek açık. “Alıç” ile İngilizce “Peach” (şeftali) benzerliği de öyle. (Persici). Bununla bitmedi. Bizde “FERİK Elması” diye bir şey var. Küçük ve ekşi elmalara deniyor. “Ferik” Türkçede “küçük” anlamına geliyormuş, Tavuğun gencine, civcivin büyüğüne de “ferik” deniyor. “Küçük” olması nedeniyle hem elmanın bu cinsine hem de pilice bu ad verilmiş, diye açıklanıyor. Tam tersi bence daha büyük olasılık. Bence küçük, tam olgun olmayan (erik olmayan) meyvelere “ferik” deniyordu eskiden. “Fructus” da buradan geliyor olabilir.

TEŞNE: Codex Cumanicus’tan eski Türkçe olduğu belli. Farsça kökenli deniyor. Hem “susamış” hem de “istekli” anlamında. “İstek-istemek” ile fonetik benzerliğe dikkat! Ya İngilizce “Thirsty”ye ne demeli?